The Historical Museum in Bielsko-Biała

The Culture Institution of the Silesian Voivideship Self-government

Władysław Skoczylas i jego Podhale

Start date End date

Zamek Książąt Sułkowskich
ul. Wzgórze 16
43-300 Bielsko-Biała

Tatry i Zakopane stały się modne w 2. poł. XIX wieku. Niewielka góralska wieś stopniowo przekształcała się w kurort, do którego chętnie zjeżdżali przedstawiciele szeroko pojętego polskiego środowiska kulturalnego i naukowego. Regularnie bywali tu: Walery Eliasz, Tytus Chałubiński, Helena Modrzejewska, a w 1890 roku osiadł na stałe twórca stylu zakopiańskiego – Stanisław Witkiewicz (ojciec). Na początku XX stulecia Tatry były miejscem plenerów profesorów i studentów krakowskiej ASP (np. J. Fałata). Popularność tego swoistego genius loci  trwała nadal w dwudziestoleciu międzywojennym (m.in. Witkacy, R. Malczewski, Stryjeńscy, K. Szymanowski), a jego magia przyciąga do dziś.

            W 1908 roku swój dziesięcioletni pobyt pod Tatrami rozpoczął Władysław Skoczylas (1883–1934). Po rocznym doświadczeniu pedagogicznym we Lwowie, podjął pracę nauczyciela rysunku i modelowania w Szkole Przemysłu Drzewnego w Zakopanem. Zaangażował się w promowanie tradycji tego regionu współtworząc Towarzystwo „Sztuka Podhalańska”. Głównym zadaniem organizacji było kontynuowanie i rozwijanie założeń stylu zakopiańskiego, jego swoista modernizacja i poszerzenie zainteresowań o obszar całego Podhala. Programowym zamysłem było twórcze korzystanie z bogactwa prostych, ludowych form, ale wyrażanych poprzez indywidualną wrażliwość artystyczną poszczególnych plastyków.

W tym czasie Skoczylas odchodził stopniowo od rzeźby i malarstwa w kierunku grafiki, a w szczególności drzeworytu langowego. To właśnie w tej technice zaczął tworzyć wspaniałe kompozycje inspirowane kulturą góralską, jej legendami i opowieściami. Ostre, rzeźbione surowym klimatem, rysy górali artysta świetnie wydobywał w oszczędnych, grubo ciętych w klocku, odbitkach. Czarną, mocną kreską rysował ich pomarszczone, zbrużdżone twarze o wyrazistych nosach, wydatnych czołach okolonych rozwianymi wiatrem długimi włosami. Były to zarówno pojedyncze ryciny, jak i dwa cykle graficzne:  Teka zbójnicka (1920) oraz Teka podhalańska (1921). Składa się na nie po kilkanaście prac, obrazujących różne aspekty kultury regionu. Są to dynamiczne pochody zbójników, ich powroty z polowań czy miłosne umizgi. Inne przedstawiają świętych lub ilustrują lokalne legendy, jak ta o Giewoncie i śpiących pod nim rycerzach.

W zbiorach artystycznych Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej znajduje się kilka kompozycji Władysława Skoczylasa o tematyce podhalańskiej. Są to sceny rodzajowe z udziałem zbójników, ilustracje legend, scena z powstania chochołowskiego oraz pejzaż z ujęciem zamku zbudowanego na wysokiej skale. Trzy z nich: Łowy, Walka ze smokiem i Śpiący rycerze są częścią Teki podhalańskiej. W prezentowanych drzeworytach czytelny i rozpoznawalny jest charakterystyczny styl artysty, choć w każdej z prac widać indywidualne podejście do podjętego tematu. Całopostaciowe sylwety chochołowskich powstańców cechuje wewnętrzne napięcie, chęć walki i buńczuczność. Niezwykła dynamika obecna jest w scenie zabicia smoka, którego uśmierca mityczny rycerz w góralskim stroju. Zwartą i spokojną formę ma rycina przedstawiająca śpiących rycerzy w czeluściach górskiej jaskini. Z kolei nuta sielanki czytelna jest w grafikach obrazujących pejzaże z zamkiem i zbójników na łowach. Wspaniała podhalańska tradycja w modernistycznym ujęciu.

Oprac. K. Kawczak

Grupa górali z bronią w rękach - drzeworyt
Powstańcy z Chochołowa
Grupa rycerzy, po prawej anioł z mieczem opartym o ziemię - drzeworyt
Śpiacy rycerze w Tatrach
Góral walczący ze smokiem - drzeworyt
Walka ze smokiem

Footer

The Historical Museum in Bielsko-Biała
address ul. Wzgórze 16, 43-300 Bielsko-Biała
phone sekretariat (pn - pt, 8:00 - 15:00): 33 811 10 35
phone kasa / ekspozycja: 33 817 13 61
e-mail sekretariat@muzeum.bielsko.pl
www www.muzeum.bielsko.pl

Prawa autorskie. W braku odmiennego zastrzeżenia, prawa autorskie do treści niniejszej strony internetowej posiada Muzeum Historyczne w Bielsku Białej. Żadne materiały, poza materiałami określonymi jako materiały do pobrania, znajdujące się na niniejszej stronie internetowej nie mogą być reprodukowane lub przesyłane w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób bez pisemnego zezwolenia jej Właściciela. Treści w materiałach do pobrania nie mogą być w żaden sposób modyfikowane bez pisemnej zgody Właściciela tej strony internetowej.

Zastrzeżenia prawne. Właścicielem i operatorem niniejszej strony internetowej jest Muzeum Historyczne w Bielsku – Białej z siedziba przy ulicy Wzgórze 16, 43-300 Bielsko - Biała. Publikowane na stronie internetowej informacje i cenniki nie stanowią oferty handlowej w rozumieniu art. 66 Kodeksu Cywilnego. Muzeum Historyczne w Bielsku – Białej dokłada wszelkich należytych starań w celu zapewnienia rzetelności prezentowanych informacji. Istnieje jednak zawsze ryzyko pojawienia się pewnych nieścisłości.

Privacy policy